• Bana Yarış Bul

    Bana Yarış Bul

    Nasıl bir yarış arıyorsun?

    Örn.: koşu, çocuk, macera yarışı, şehir ismi, yarış ismi…

Patikada İlk Yardım: Sıcak Çarpması ve Sıcak Bitkinliği

Bu yaz Tuz Gölü yakınlarında düzenlenen Garmin Runfire Saltlake yarışında gönüllü olmaya karar verdiniz diyelim. İlk ultra maratonunuza hazırlanıyorsunuz ve herkes yardım istasyonunda başkalarına yardım ederek ne kadar çok şey öğrenebileceğinizi söylüyor. Doğal olarak nelerin işe yarayıp, daha önemlisi nelerin işe yaramadığını görmek istiyorsunuz.

Yarış saat 18:00’de başlıyor, çünkü Tuz Gölü çevresinde akşamları gündüze göre biraz daha az sıcak oluyor. Aslında sadece biraz daha az güneşli. Yine de sıcaklık 33C civarında. Ve tabiki nem de var. (Eğer yazın yarış koşmadıysanız bu deneyimi koşu kıyafetleriniz ve yün şapkanızla sıcak bir duş alıyormuş gibi hayal edin. Sonra da yün bir battaniyeye sarınıp, yokuş yukarı koşun).

Koşucuların şişelerini su ve buzla (varsa) dolduruyor ve şapkaların, su çantalarının, kolluk ve koşu sütyenlerinin içine buz dolduruyorsunuz. Bir yandan mental notlar alıyorsunuz. Kendine bir buz bandanası hazırla, insanlar kafana su dökerken başını eğik tut ki ayakkabılarına su dolmasın. Güzel anlar…

İlgili Yazı: Sıcakta Güçlü Bir Şekilde Koşmanıza Yardımcı Olacak 5 Kural

Senaryo 1

Sonra istasyona Ahmet giriyor. Kendisi iyi tanınan ve sevilen bir koşucu ve istasyondaki tüm gönüllüler geldiğinde ismini haykırıyor.

“Ahmet!!!”

Gülümsemiyor. Su içinde ve kıyafetleri diğer tüm koşucular gibi vücuduna yapışmış durumda. Fakat ayrıca oldukça soluk benizli. Hatta hasta görünüyor. Bir kamp sandalyesine doğru yürüyor, sertçe oturuyor ve kafasını ellerinin arasına alıyor.

“İyi hissetmiyorum. Çok sıcağım. Devam edebilecek miyim, bilmiyorum. Sersem gibiyim ve bir şeyler yiyebilir miyim, bilmiyorum. Ve nabzımı düşüremiyorum. Fakat bırakamam, bırakmayacağım!”

Sorular 

Devamını okumadan önce bütün soruları cevaplamaya çalışın:

  1. Ahmet’in sorunu ne?
  2. Hemen yapmanız gereken üç şey ne?
  3. Ahmet yarışı bırakmalı mı?

Cevaplar

Ahmet’in belirtilerinin sebebi birçok farklı şey olabilir. Siz bir doktor değilsiniz. Fakat biri 35C sıcaklıkta koştuğunda dehidrasyon, sıcak çarpması ve güneş bitkinliği sağlam tahminlerdir. Herhangi birşey yapmadan önce her birini elemeye çalışın.

Dehidrasyonu eleyin

Ahmet’e susayıp susamadığını sorun. Susamamışsa, dehidrasyon ya da sıvı azlığı onu hasta eden şey değildir. Ahmet susamadığını söylüyor.

İlgili Yazı: Ne Kadar Su İçmelisiniz?

Sıcak çarpmasını eleyin

Ahmet şaşkın değil. Tam cümleler kuruyor ve susuzluk hakkındaki sorularınızı yanıtladı. Yardım istasyonuna yavaş ancak sorunsuzca girdi. Şu durumda sıcak çarpmasını eleyebilirsiniz. 40 derece ve üzerinde beyniniz basbayağı pişer dolayısıyla Ahmet şaşkın, dengesiz ve biraz bilinçsiz olmalıydı. Yürüme ve koşma becerisi koordinasyonsuz olmalıydı. Sıcak çarpması hayati tehlikesi içeren acil bir vakadır. Sıcak çarpması yaşayan bir koşucunun durumunu görmek için Calum Hawkins’in 2018 Gold Coast Maratonundaki şu videosunu izleyin.

Bu bizi sıcak güneş bitkinliğiyle baş başa bırakıyor. Sıcak bitkinliği basitçe “sıcak stresiyle başa çıkamamaktır”. Geniş bir aralıktaki semptomları tanımlayan terimdir. Bunu tam olarak güneş altında geçen uzun bir günün sonunda eve gidip kanepeye uzanmaktan başka birşey istemediğiniz his olarak tanımlayabiliriz. Sıcak bitkinliği Ahmet’in durumu gibi de görünebilir. Sıcak çarpmasından farklı olarak sıcak bitkinliğinin tıbbi olarak aciliyeti yoktur. Ve gerçekten sıcak bitkinliğini elemenin tek yolu ilgilenmektir.

Isıyı düşürün

Ahmet’i gölgeye götürün. Eğer buzunuz varsa torbalara koyup ensesine, göğsüne ve kucağına koyun. Eğer yoksa suyla ıslatıp yelleyin. Ahmet’in ısı üretmesine izin vermeyin.

Yatarsa rahat edip etmeyeceğini sorun. Aksi takdirde oturtup dinlendirin.

Midesi iyi olduğunda buzlu bir gazoz verin ya da daha iyisi meybuz verin. Soğuk içecek ve yiyecekler onu serinletmeyecektir fakat mental destek verecektir. Ayrıca sıcaktan bitkinleşmiş koşucuların bulantı sebebiyle kan şekerlerinin düşük olması da sık karşılaşılan bir durumdur. Yani gazoz ve meybuzla bir taşla iki kuş vurmuş olursunuz

Eğer Ahmet onu serinlettikten ve bir şeyler yedikten sonra kendini iyi hissediyorsa, sersem gibi değilse ve yarışın geri kalanı boyunca kendisini serin tutabileceğine inanıyorsanız, ona sandalyenizi boşaltmasını ve devam etmesini söyleyin.

Aksi takdirde bırakması önerin ve start/finiş alanına götürün. Ve ona gelecekte sıcakta koşmadan önce Corinne Malcom’un sıcağa alışma ile ilgili makalesini (çevirisini  yayınlayacağız) okumasını söyleyin.

Senaryo devam ediyor.

Ahmet’le ilgilendiniz ve iyileşti. Size yarışını kurtardığınız için teşekkür etti ve geceye karıştı.

Fıstık ezmeli ve reçelli sandviç yaptınız. Bonibonları test ettiniz ve diğer gönüllülerle birlikte bolca güldünüz. Gönüllülük harika gidiyor.

Senaryo 2

Daha sonra “Aladağları seviyorum” tişörtlü bir genç sendeleyerek içeri girdi

“Hoop! İyi misin?” diye soruyorsunuz.

Size boş boş bakıyor ve elindekini düşürüyor. Sendeliyor ve yere oturuyor. Sana kafası karışmış bir şekilde bakıp. “Kim? Salı günü olmaz.”

Sorular

  1. Aladağlının nesi var?
  2. Hemen yapmanız gereken üç şey ne?
  3. Koşmaya devam edebilir mi?

Cevaplar

Şaşkın veya bilinci biraz düşmüş herhangi bir koşucu sıcak çarpması gibi değerlendirilmeli ve buna göre ilgilenilmelidir. Beyninin 40 derece veya üstünde piştiğini varsayın.

Onu hızlıca soğutun. Gölgede olduğundan emin olun.

Eğer buzunuz varsa göğsünü kaplayın. Eğer yeterince varsa tüm vücudunu kaplayın. Eğer bir dere veya göl varsa tüm vücudunu suya sokun. (solunum yollarını koruyun. Zaten sıcak çarptı. Bir de boğulmasın)

Eğer buz yoksa suyla ıslatın ve yelleyin.

Ambulans çağırın!

Sıcak çarpması hayati risk taşıyan bir durumdur. Basitçe fazla ısınma değildir. Vücut soğutulduktan sonra bile ısı üretmeye devam eder Kişi mümkün olduğunca çabuk hastaneye ulaştırılmalıdır. Yarışın acil durum planını izlemeye başlayın. (Gönüllü olduğunuzda hemen ne/nasıl olduğunu öğrenin)

Kesinlikle koşmaya devam edemez. Bilinci etkilenmiş herhangi birisini  hastaneye götürülmelidir.  Çabucak!

Unutmayın, eğer bilinci etkilenmişse sıcak çarpmasıdır. Aksi durumda sıcak bitkinliği olarak ilgilenin. Eğer yargınız yanlışsa ve bu kişiler farklı sebeplerden rahatsızlarsa onları soğutarak zarar vermezsiniz.

Sıcakta koşulan yarışlarda gönüllü olursanız mutlaka sıcak bitkinliği yaşayan koşucularla karşılaşacaksınız.

Sıcak çarpmasıyla karşılaşma olasılığınız düşük çünkü vücut beyni ve sizin onu pişirmenizi engellemek için gerçekten büyük uğraş verir.

Önleme

Sizin antrenman ve yarışlarda sıcak bitkinliği yaşamamak için neler yaptığınızı paylaşın.

Bu yazı Liza Howard’ın irunfar.com sayfasındaki makalesinden derlenmiştir. Orjinaline buradan ulaşabilirsiniz. 

Etiketler:, , , , , , ,

Geri Bildirim gönder...

Onur Senturk

1979 yılında İstanbul'da doğdum. Ömrümün büyük bölümünü bu büyük ve güzel şehirde geçirmeme rağmen bir süre sonra şehir bana yetmemeye başladı ve üniversite eğitimi için Tekirdağ'a taşındım. Daha sonra sırasıyla Antalya ve Kiev'de ikamet ettim. Hayatım boyunca birbiriden oldukça farklı kimliklerim oldu; müzisyen, turizm rehberi, Türk Dili öğretmeni, fuar organizatörü vb. bugünlerde başka bir kimlikle Antalya'da eğitim danışmanı, triatlon antrenörü ve yarış organizatörü olarak bulunuyorum.

Yorum Yaz

*

INSTAGRAM’DA TAKIP ET

FACEBOOK’TA TAKIP ET

Düzenlenen yarışların tarihlerini ve harika spor makalelerini haftalık olarak e-postayla gönderilmesini ister misin?
* = doldurulması zorunludur
www.yarisbul.com © Kendine Uygun Bir Yarış Bul
Tüm hakları saklıdır. | Kullanım Koşulları | Gizlilik Bildirimi